סיפור מאבק מזרח ירושלמי – מבית ספר שנראה כמו כלא למקום שנראה כמו גן בוטני משולב בחממת יזמות | מנאל פיתיאני

מנאלי
״שואלים אותי איך זה שיש לנו כל הזמן חדשנות? זה הכל הצוות. הצוות חולם יחד איתי. אני לא נותנת לאף אחד לעצור אותנו. לא החברה מסורתית, לא העוינות. דבר לא עוצר אותנו״.

אם אתם שואלים אותי איך הגעתי להיכן שאני ובית ספרי נמצאים, אוכל להגיד לכם שזה תמיד היה בעקבות חלומות גדולים והתגברות על קשיים. קשיים יהיו תמיד אבל לא נתתי להם לשבור אף פעם בדרך. אבל יותר חשוב לדעת איך נראה בית הספר היום?

היום בית ספרנו הוא אחד מבתי הספר הייחודיים במזרח העיר. אנחנו בית ספר עצום של 1200 תלמידות מא' עד ט' ו- 84 מורות. אנחנו בית ספר ירוק, ממוחשב המקדם בריאות קהילתית ואישית ועוסקים בפרויקטים של מים רובוטיקה וקיימות ומשתפים פעולה עם בית החולים אוגוסטה ויקטוריה במחזור מים. יש לנו פינת חי, משתלה ופרוייקטים ירוקים נוספים. זה לא שאני חושבת ככה אלא זה מה שאומרים לי כל הזמן בעיר גם במזרח וגם במערב. אני שומעת שהפרויקטים הגדולים שקיימים היום ברמה הארצית רק אנחנו משתתפים, אם זה רובוטיקה וFLL  ואם זה בתחומי היצירתיות והעשייה. אנחנו משתתפים בפרויקט GLOBE העולמי שמנטר את כדור הארץ כולו על ידי תלמידים מכל העולם ועורך ניסויים מחקריים של תלמידים.

שואלים אותי איך זה שיש לנו כל הזמן חדשנות?

זה הכל הצוות. הצוות חולם יחד איתי. אני לא נותנת לאף אחד לעצור אותנו. לא כבלי החברה המסורתית, לא עוינות כלפי החדש, ולא כלום. הילדות מפתחות פה בטחון עצמי גבוה, הן גאות בעבודה שלהן והן חוות הצלחה. השנה, כיתה ד' הציגו בקוד ורובוטיקה ואני שאלתי: אהבתן את זה? כי בהתחלה היה לנו קשה מאד עם 40 תלמידות כל הכיתה, בלי ציוד מספיק בלי תנאים ובלי הכשרה מספקת למורות, גם במשרד החינוך וגם בהשתלמות אף אחד לא היה בטוח בתוצאות שנצליח להשיג פה בכלל, אבל כששאלתי את הילדות, הן ענו שללמוד תכנות, עוזר להן בהכל. הן מבינות ומגבות במילים, שהלמידה של תכנון ותכנות של אירועים מורכבים תורמים להן גם לדברים נוספים; להזדמנויות להתקדם בכל מה שקשור בלימודי תכנות מתקדמים ולהרגיש שהן ממש במאה ה-21 ולא משתרכות מאחור.

מה שמרגש אותי יותר מהכל זה ההתלהבות של התלמידות והמורים כאחד.

הן באות באהבה לבית ספר כמו שמורות של 30 שנה באות לבקש קורסים בתקשוב. זה מרגש אותי שהן מסוגלות לראות את העתיד. כשאני נזכרת שבית ספר נראה כמו כלא כשהגעתי לכאן, קירות חשופים ותחושה אפרורית כל כך, אני מבינה שהדבר הגדול ביותר שקרה לבית הספר שהוא נראה היום כמו גן בוטני המשולב בחממת הייטק.

מצחיק, אבל תלמידות כיתה ט' שלי בוכות שאין כיתה י', הן אומרות שאין בתי ספר שיאפשרו להן לתכנת, ללמוד בחוץ, להשתתף בתחרויות ארציות ועולמיות, והתיכון לא מאפשר היום לבנות להגיע למקומות כל כך רחוקים. הילדות פה יודעות לבנות מערכת, לתכנן אותה, לייצר היררכיה לוגית. זה לא מובן מאליו גם בבתי ספר שיש בהם יותר אפשרויות משלנו.

לפני 8 שנים, אני זוכרת שב-1 בספטמבר אמרו לי : שלום את מנהלת. אמרתי למזכירה תוציאי מזכר שאומר שנעשה היום ישיבה שידעו מי אני בכלל, מנהלת חדשה עם 76 מורות שרק חיכו למינוי של מי שיבוא לכאן. ישבתי מולן, הן ידעו שהייתי מדריכת תקשוב בבתי ספר ומורת מורים בכל התחום בטכנולוגיה והוראה במזרח העיר ירושלים. אז ידעו מי אני דרך ההדרכות. בנוסף אמא שלי היתה מורה 26 שנים  בבית הספר בו שיחקתי בחצרות כל הקיץ כשאמא שלי היתה מכינה את התוכניות לשנה הבאה. שנים שיחקתי פה כילדה. מילדותי היה לי ברור שאהיה פה מורה, וממשחק בחצר המשחקים של בית הספר הפכתי למנהלת שלו.

בישיבה הראשונה שלי אמרו לי המורות בפחד "את מהנדסת מחשבים ומורה לתקשוב ואנחנו לא יודעות כלום במ/שבים איך נעשה פה משהו בכלל? אל תגידי לנו בכלל שאת רוצה תקשוב כי אנחנו לא יודעים" . אני אמרתי להן "לאט לאט" אני אעזור לכן ונתקדם לפי הצעדים שלכן, ביחד. בשנה הראשונה עשיתי אני בעצמי קורס לחצי מהצוות שהיה מוכר למשרד החינוך. מורה שעבד איתי, בנה איתי תוכנית עבודה לכל הצוות כדי שנוכל להשתמש במחשבים לכל הצוות ונתן לי שעות שלו במתנה יחד איתי כדי שנכשיר את החצי של הצוות שהיה זקוק להכי הרבה הכשרה. בשנה הראשונה כל מה שאמרו עלי היה שהיה לי חשוב רק הניראות של בית הספר ולא מה קורה בחינוך והפדגוגיה. שכל מה שמעניין אותי זה הקירות ולא תוכניות הלימודים. אבל אני חשבתי כבר המההתחלה שסביבה נעימה וירוקה לתלמידות היא מה שייצר פה חווית למידה. בהמשך, התלמידות היו אלו שרצו לקחת קירות, רצו לקחת אזורים ולהצמיח בהם. כולם פתאום התגייסו למשימה של נראות בית הספר, של הצמחה של דברים ועוד.

בשנה השניה, מנהל מנח"י דני בר גיורא כבר ראה שאנחנו משתמשים במחשבים. אני רציתי מחשב לכל מורה, אבל לא נתנו לי. שלחתי לו מכתב בקשה, ותוך שבוע כבר איבזרו אותי מהרגע שכתבתי לו. כך, התחלנו בתכנית התקשוב של משרד החינוך . לאחר שלוש שנים הרגשתי כבר את הפריצה הגדולה. עבדתי על ההשתלמויות של בית הספר, אני אישית עבדתי על הפיתוח המקצועי, בחרתי מרצים אישית, היה לי תכנון שנתי , רבעוני וחודשי לכל השתלמות ולכל אחד ספציפית בצוות. השתמשתי בפידבק של המרצים מישיבה לישיבה כדי ללמוד את מה שהיה צריך והייתי בשליטה על ההתקדמות של המורים.

למדתי על כל מורה מהן נקודות החוזקה שבה היא קיבלה מרחב ועודדתי אותן להתקדם כדי שיוכלו להרגיש גם במרחב פעולה רחב ככל האפשר. כל מורה שישבה איתי היתה מלכה בדרך העבודה שלה מבחינתי. היא יכלה להתקדם ולבקש דרך פרויקטים וקורסים להתמקד במה שהיא חזקה בו.

התלמידות עולות על מורותיהן

מה שהשתנה בבית הספר יותר מכל הוא שהתלמידות עולות על מורותיהן, בתכנון, בתכנות, במחקר, בעשייה הטכנית. הן עושות דברים שמורות לא יכולות. גם תלמידות מתקשות עושות היום עושות חקר מדעי כשבעבר לא רצו ללמוד. הן מצליחות היום להגיע לתוצאות שבעבר לא חלמנו שיעשו. המורות היום כולן, מורות יוזמות. אין יותר "מורה מגיבה" היא באה עם רעיון ומקבלת את כל התנאים ליקיים את היוזמה שלה.

זה מרגיש לי שקיבלתי לידיים ציפור קטנה שהפכה לחללית או לטיל שפורץ את השמיים ומגיע לחלל ולא נרתע לא מהמרחק לא מהקושי ולא מהמהירות. השמיים הם כבר לא הגבול .

منال فتياني – مديرة مدرسة إعدادية للبنات / القدس الشرقية

إذا سألتني كيف وصلت  بمدرستي  الى ما انحن عليه ، يمكنني أن أخبركمأنه كنا  دائمًا نحلم احلام كبيرة  وبالتأكيد كان لتحقيقها صعوبات جمة ولكن لم نترك اي من هذه ال صعوبات لتكون حجر عثرة على الطريق , والأهم من ذلك هو معرفة كيف تبدو المدرسة اليوم؟

لذلك: اليوم مدرستنا هي واحدة من المدارس المتميزة بالقدس الشرقية. نحن مدرسة ضخمة تضم 1200 طالبة منالصف الاول الى الصف التاسع يعمل فيها  84 معلمة ,نحن مدرسة محوسبة  ,خضراء وصحية دائمة تعمل على نشر على تعزيز القيم الصحية والمستديمة على الصعيد الشخصي والمجتمعي .وتشارك في مشاريع وابحاث علمية حول تدويرالمياه  والروبوت التعليمي  ونتشارك مع مستشفى أوغوستا فيكتوريا في اعادة تدوير المياه . لدينا زاوية حيوانات ومشتل تعليمي وغيرها من مشاريع المدرسة الخضراء.

ليس لانني اعتقد ذلك  ، ولكن هذا ما يقولونه لنا طوال الوقت سواء في شرق المدينة  او غربها بان المشاريع الكبيرة الموجودة لدينا  اليوم هي على مستوى عالمي سواء ببرنامج  الروبوت التعليميFLL ، أو في مجالات الإبداع والعمل. كما  اننا  نشارك في مشروعGLOBE العالمي  للحفاظ على الكرة الارضية بمشاركة طلاب من كل العالم يراقبون ويفحصون ويشاركون العلماء بناسا بابحاثهم العلمية  .

تسألني كيف لدينا تجدد وابتكار كل الوقت ؟ هذا كل  بفضل الطاقم .. الطاقم يحلم معي. أنا لا أترك أحدا يوقفنا ولا حتى المجتمع التقليدي

ولا اي احد بتاتا. فالطالبات لديهن  ثقة عالية بانفسهن، ويفتخرن بانجازهن ونجاحهن. هذا العام  قدم الصف الرابع "برنامج كود وروبوتيكا " وسألتهم: هل تحبون ذلك؟  انه في البداية كان من الصعب للغاية تعلمها مع كل الصف 40 طالبة ، دون معدات  تكنولوجية كافية دون ظروف ملائمة او حتى دون تدريب كاف للمعلمين، حتى وزارة التربية والتعليم  لم يكن  لديها أحد على يقين من النتائج  التي يمكن أن تتحقق , ولكن عندما سألت الطالبات عن اهمية تعلمهم البرمجة وهل ساعدتهم بتعلم الاشياء الاخرى قالوا : بان تعلمهم وفهمهم للبرمجة وكتابة البرامج المعقدة ساعدتهم في فهم امور اخرى  وطورت تعلمهم من  تعلم مهارات  القرن الحادي والعشرين مما مكنهم  من تعلم المضامين التعليمية  بطريقة مبتكرة ابداعية ذات معنى.

ما يثيرني أكثر من أي شيء آخر هو الحماس واللهفة الناتجة عن التعليم المحوسب  لدى جميع الطالبات من كل الطبقات وكل الطواقم التعليمية على حد سواء. جميعهم يأتون بحب إلى المدرسة ، فمثلا المعلمات ذوات الخبرة التعليمية  30 عاما ، يتوجهون الى استكمالات "التقنيات الحديثة المتطورة ". إنه يثيرني أنهم قادرون على رؤية المستقبل. عندما أتذكر اول يوم حضرت فيه للمدرسة  والتي كانت اشبه بالسجن كانت الجدران باهتة توحي باحاسيس مملة جدا, مقارنة بما تبدو عليه اليوم  كحديقة نباتية يافعة مزودة باجهزة ذات تقنية العالية.

من المضحك , طالبات الصف التاسع يبكون لا يوجد لديهم صف بطبقة العاشر للتعلم فيه لدينا ويقولون أن المدارس الثانوية لا تسمح لهم بتعلم برمجة الحاسوب ، وبالتعلم خارج الصف  والمشاركة في المسابقات القطرية والعالمية والتوجه للتعلم باماكن بعيدة. الفتيات هنا متمكنات من بناء نظام  وتخطيطه  بشكل منطقي متسلسل وهذه الامور ليست معروفة ضمنا حتى لدى المدارس التي لديها امكانيات اكثر مما لدينا .

 منذ ثماني سنوات ، أتذكر أنه في الأول من سبتمبر قيل لي: مرحبا ، أنت المديرة. أخبرت السكرتيرة أن تخرج مذكرة تقول بأننا سنلتقي اليوم لكي يتعرفوا علي  ، مديرة جديدة  لديها 76 معلمة  كانوا ينتظرون شخص ما ليأتي إلى هنا. جلست أمامهم ، كانوا يعلمون أنني كنت معلمة ومركزة  للحوسبة في المدارس ومحاضرة  في جميع مجالات التكنولوجيا والتعليم في القدس الشرقية. منهم من تعرف علي  من خلال استكمالات  الحوسبة للمعلمين . بالإضافة إلى ذلك ، عملت امي  مدة 26 سنة كمعلمة في المدرسة حيث لعبت في الساحات طوال الصيف عندما كانت والدتي تعد الخطط للعام المقبل. لسنوات لعبت هنا كطفلة . منذ طفولتي كان من الواضح لي أنني سأكون معلمة هنا ، ومن اللعب في ملعب المدرسة أصبحت مديرة لها.

في اجتماعي الأول مع طاقم المدرسة  أخبرنتني المعلمات ، بتخوف ، "أنت مهندسة ومعلمة حاسوب ، ولا نعرف استخدامه  على الإطلاق ولا تطالبينا بما هو محوسب  لأننا لا نعرف." قلت لهم ، " مهلا مهلا  " سوف أساعدكم لتتقدموا بنجاح . في السنة الأولى ، قمت بنفسي بعمل استكمال لنصف الطاقم التعليمي  موافق عليه من وزارة التعليم. وقام  معلم حاسوب زميلي  بمساعدتي  وبناء خطة عمل للطاقم  بأكمله للتمكن من استخدام الحاسوب في التعليم  قدم لي هدية بالتبرع بتعليم استكمال  لتأهيل باقي الطاقم وخاصة الذين بحاجة للتدريب اكبر في السنة الأولى ، كل ما قالوه عني هو أنه كان من المهم بالنسبة لي فقط مظهر وشكل  المدرسة وليس ما يحدث في التربية والتعليم

 أن كل ما يهمني هو الجدران ، وليس المناهج والخطط التربوية . لكنني اعتقدت انه يجب خلق  بيئة  تعليمية ممتعة وخضراء للطالبات هي ما يخلق بيئة  تعليمية غنية وفي وقت لاحق  قامت الطالبات بتزيين  الجدران  ومتابعة الزراعة والاهتمام بالبيئة المدرسية. الجميع فجأة تجند من اجل تحسين مظهر المدرسة ومتابعة تطورها.

في السنة الثانية زار مدرستنا مدير قسم التعليم بالبلدية السيد  داني بار غيورا ورأى بالفعل تفعيلنا  لاجهزة الحاسوب  في التعليم

وأردت الحصول على برنامج "حاسوب  لكل معلم" ، ولكن لم يوافقوا لنا ، فارسلت  للسيد داني رسالة بطلب ذلك  وخلال أسبوع بالفعل حصلت على موافقة عليه . وهكذا بدأنا  العمل ببرنامج الحوسبة  المقدم من وزارة المعارف . وبعد ثلاث سنوات ، شعرت بإنجاز كبير ، وقمت بنفسي بالتخطيط لاستكمالات الطاقم من خلال اختيار محاضرين  متخصصين ومهنين  ، وكان لديّ تخطيط سنوي ، فصلي وشهري لكل استكمال ، ولكل فرد من الطاقم وتابعت مع المحاضرين الاحتياجات والامكانيات من اجل  التطور والتقدم

تعلمت عن نقاط القوة لكل معلمة ووفرت لها المساحة والامكانيات اللازمة وشجعتها للمضي قدمًا للعمل والتطوير, وارى ان كل معلمة  جلست معي هي ملكة بعملها  يمكنها المضي قدما بطلب المشاريع البرامج  والدورات للتقدم بما هي متمكنة فيه .

ما تغير في المدرسة أكثر من أي شيء هو أن الطالبات يتفوقون  على معلماتهم  ، في التخطيط ، في البرمجة ، في البحث ، في العمل الفني. يفعلون أشياء لا تستطيع المعلمات عملها . حتى الطالبات  اللاتي يعملن اليوم  بجد ويقومون بأبحاث علمية كانوا  بالماضي لا يرغبون في الدراسة  اليوم هم قادرون على تحقيق النتائج التي لم نحلم بها .

اليوم جميع المعلمات مبادرات . لم يعد هناك "معلمة متلقية " ، المعلمة  تأتي بفكرة وتتقبل كل الظروف  تبني مبادرة وتتابع نجاحها.

يبدو الأمر وكأنني  بدأت بالعمل  وعلى يدي طائر صغير وكبر وتحول الى  سفينة فضائية او صاروخا انطلق في الفضاء لا يتوانى من بعد المسافة  ولا السرعة  ولا اي من الصعوبات ….ولم تعد السماء هي  الحدود .

סגירת תפריט